การประเมินค่าการชะล้างพังทลายของดินโดยใช้นิวเคลียร์เทคโนโลยี


ชื่อเรื่อง การประเมินค่าการชะล้างพังทลายของดินโดยใช้นิวเคลียร์เทคโนโลยี และคุณภาพของดินบนพื้นที่สูงใน จ.เชียงใหม่ และพื้นที่ดอน จ.ขอนแก่น ผู้ดำเนินการ ดรุณี ชัยโรจน์ จิราวุฒิ เวียงวงษ์งาม ลลิดา ชัยเนตร บทคัดย่อ           การประเมินค่าการชะล้างพังทลายและทับถมของดินโดยใช้วิธีการตรวจวัดปริมาณ 137Cs ที่สะสมในชั้นหน้าตัดดิน (Cs-Inventory) บนพื้นที่สูง โครงการหลวงหนองหอย บ้านหนองหอย ต.แม่แรม อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ และพื้นที่ดอน บ้านโนนตุ่น ต.หนองแวง อ.พระยืน จ.ขอนแก่น และคุณภาพของดิน พบว่า             1. ปริมาณ 137Cs ที่สะสมในชั้นหน้าตัดดิน (Cs-Inventory) ซึ่งใช้เป็นค่าอ้างอิง (Reference Inventory) ของพื้นที่ป่าบนที่สูง มีค่า 82.47 Bq/m2 ของพื้นที่ปลูกผัก มีค่า 76.78 Bq/m2 และของพื้นที่ดอน บ้านโนนตุ่น จ.ขอนแก่น มีค่า 338.75 Bq/m2           2. พื้นที่สูงที่เป็นป่าธรรมชาติ อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 1201-1340 เมตร มีความลาดชันประมาณ 15-24 องศา ดินบนมีเนื้อดินเป็นดินร่วนเหนียว เป็นดินโปร่งมาก ความอุดมสมบูรณ์ของดินจัดอยู่ในระดับค่อนข้างสูงถึงสูงมาก ดินเป็นกรดรุนแรงมาก มีอัตราการชะล้างพังทลายของดิน ประมาณ 3-8 ตัน/เฮกแตร์/ปี เฉลี่ย 4.4 ตัน/เฮกแตร์/ปี หรือ 0.7 ตัน/ไร่/ปี (1 เฮกแตร์ = 6.25 ไร่) (โดยใช้ค่าอ้างอิงจากพื้นที่ป่า) จัดอยู่ในชั้นความรุนแรงของอัตราการสูญเสียดินน้อย             3 พื้นที่ปลูกผักบนที่สูง อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 1,222-1,323 เมตร มีความลาดชันประมาณ 18-33 องศา ดินบนมีเนื้อดินเป็นดินร่วนเหนียว ความอุดมสมบูรณ์ของดินอยู่ในระดับปานกลาง และขึ้นอยู่กับการจัดการดินของเจ้าของแปลง มีอัตราการชะล้างพังทลายของดิน ประมาณ 7-20 ตัน/เฮกแตร์/ปี (โดยใช้ค่าอ้างอิงจากยอดเขาของพื้นที่ปลูกผัก) หรือ ประมาณ 17-42 ตัน/เฮกแตร์/ปี (โดยใช้ค่าอ้างอิงจากยอดเขาของพื้นที่ป่า) จัดอยู่ในชั้นความรุนแรงของอัตราการสูญเสียดินปานกลาง            4. พื้นที่ปลูกหญ้ารูซี บนพื้นที่ดอน อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 174-176 เมตร มีความลาดเทประมาณ 2-3 องศา ดินบนมีเนื้อดินเป็นดินทราย ความอุดมสมบูรณ์ของดินจัดอยู่ในระดับต่ำ ดินเป็นกรดจัด มีอัตราการชะล้างพังทลายของดิน ประมาณ 27 ตัน/เฮกแตร์/ปี หรือ 4.32 ตัน/ไร่/ปี (โดยใช้ค่าอ้างอิง ของบ้านโนนตุ่น จ.ขอนแก่น) จัดอยู่ในชั้นความรุนแรงของอัตราการสูญเสียดินปานกลาง            5. พื้นที่ปลูกยางพารา บนพื้นที่ดอน อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 162-183 เมตร มีความลาดเทประมาณ 2-3 องศา ดินบนมีเนื้อดินเป็นดินทราย ความอุดมสมบูรณ์ของดินจัดอยู่ในระดับต่ำมาก ดินเป็นกรดจัดมาก ดินค่อนข้างแน่นเนื่องจากมีการใช้รถแทรกเตอร์ไถพรวน มีอัตราการชะล้างพังทลายของดิน ประมาณ 5-112 ตัน/เฮกแตร์/ปี และอัตราการทับถมดิน ประมาณ 5-23 ตัน/เฮกแตร์/ปี (โดยใช้ค่าอ้างอิง ของบ้านโนนตุ่น จ.ขอนแก่น) จัดอยู่ในชั้นความรุนแรงของอัตราการสูญเสียดินรุนแรงมาก          6. ได้สมการแสดงความสัมพันธ์แบบถดถอยเชิงเส้นตรง (linear regression) ระหว่างปริมาณ 137Cs ที่สะสมในชั้นหน้าตัดดิน (Cs-Inventory) กับ ปริมาณอินทรีย์คาร์บอน เฉพาะในกรณีของพื้นที่ป่าธรรมชาติ คือ Cs-Inventory (Bq/m2 ) = 15.54 + 13.55 Organic Carbon (%), r = 0.9*, n=5 สมการนี้ สามารถใช้ประเมินค่าการชะล้างพังทลายของดินในพื้นที่ป่าธรรมชาติ ที่ลาดชัน และมีเนื้อดินเป็นดินร่วนเหนียว

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *