การประเมินธาตุไนโตรเจนในดินกรด ดินด่าง และดินเค็มด้วยชุดตรวจสอบดินอย่างง่ายของกรมพัฒนาที่ดิน


การพัฒนาชุดตรวจสอบดินอย่างง่ายเพื่อตรวจวิเคราะห์ปริมาณไนโตรเจน (N) ในดิน เป็นการหาความสัมพันธ์ระหว่างการหาปริมาณอินทรียวัตถุ (OM) ในดินโดยวิธีห้องปฏิบัติการ ซึ่งประยุกต์ใช้วิธีของ Walkley and Black แล้วแปลงค่าเป็นปริมาณไนโตรเจน โดยคูณด้วยแฟกเตอร์ 0.05 เปรียบเทียบระหว่างวิธีห้องปฏิบัติการกับการใช้ชุดตรวจสอบดินอย่างง่าย (LDD Test Kit) โดยการสุ่มเก็บตัวอย่างดินในพื้นที่รับผิดชอบสำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 1, 3, 4, 5 และ 9 จำนวน 597 ตัวอย่าง วิเคราะห์ค่าความเป็นกรดเป็นด่าง (pH) และค่าการนำไฟฟ้า (EC) เพื่อแยกประเภทของตัวอย่างดิน เป็นตัวอย่างดินกรดจำนวน 251 ตัวอย่าง ตัวอย่างดินด่างจำนวน 98 ตัวอย่าง ตัวอย่างดินเค็มจำนวน 172 ตัวอย่าง และตัวอย่างดินทั่วไปจำนวน 76 ตัวอย่าง จากนั้นนำตัวอย่างดินทั้งหมดไปวิเคราะห์หาปริมาณไนโตรเจนทั้งสองวิธีการ กำหนดเกณฑ์ของระดับไนโตรเจน: 1 = ต่ำมาก (< 0.05%), 2 = ต่ำ (0.05-0.09%), 3 = ปานกลาง (0.10-0.14%) และ 4 = สูง (> 0.15%) เพื่อประเมินผลทางสถิติ ผลการศึกษาพบว่า ตัวอย่างดินทั้งหมดจำนวน 597 ตัวอย่าง มีระดับไนโตรเจนเท่ากันทั้งสองวิธี จำนวน 516 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 86.43 การทดสอบค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (The coefficiency of correlation: r) และการทดสอบนัยสำคัญทางสถิติ (t-test) ที่ระดับ 0.05 โดยตัวอย่างดินกรด ดินด่าง ดินเค็ม และดินทั่วไป มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เท่ากับ 0.71, 0.85, 0.82 และ 0.87 ตามลำดับ ซึ่งตัวอย่างดินทุกประเภทมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์อยู่ในช่วง 0.7-0.9 แสดงว่าผลวิเคราะห์ปริมาณไนโตรเจนในตัวอย่างดินทั้งสองวิธีการไม่แตกต่างกัน และมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 การหาค่าความถูกต้อง (Accuracy) ตัวอย่างดินทุกประเภทจำนวน 597 ตัวอย่าง มีค่าความแม่นยำเฉลี่ย (%A) ร้อยละ 97.86 มีค่าความคลาดเคลื่อนสัมพัทธ์เฉลี่ย (%E) ร้อยละ 2.14 และการหาค่าความเที่ยง (Precision) จากการใช้ชุดตรวจสอบดินอย่างง่าย ตัวอย่างดินที่มีระดับไนโตรเจนต่ำและต่ำมาก การตรวจวิเคราะห์ดินได้ผลวิเคราะห์เท่ากันทุกครั้งหรือมีความเที่ยงสูง ส่วนตัวอย่างดินที่มีระดับไนโตรเจนปานกลางและสูง มีค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานสัมพัทธ์โดยเฉลี่ย (%RSD) ร้อยละ 10.11 ซึ่งยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานของการทดสอบ ดังนั้น ชุดตรวจสอบดินอย่างง่ายนี้ สามารถนำไปใช้ปฏิบัติงานในภาคสนาม สำหรับการตรวจวิเคราะห์หาปริมาณไนโตรเจนในตัวอย่างดินได้ในเบื้องต้น